19 वर्षदेखि निरन्तर
समकालीन साहित्य
समकालीन साहित्य
कथा लेख्ने हुटहुटी साहित्यमा लाग्ने जो कोहीलाई हुन्छ, कथा लेख्ने प्रयास पनि धेरैले गरेको पाइन्छ, तर समाजको संस्कार र संस्कृतिमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने गरी कलम चलाउने साहित्यकार भने कमै भेटिन्छन् ।
समकालीन नेपाली लघुकथाको फाँटमा कृष्ण बजगाईं एउटा यस्तो नाम हो, जसले कथाको सानो क्यानभासभित्र युगीन विसंगति र मानवीय संवेदनाको विशाल आयतनलाई अटाउने सामथ्र्य राख्दछन्
कसैको मृत्युको समाचारलाई सहज रूपमा ग्रहण गर्ने वा नगर्ने भन्ने कुरो प्रत्येक मान्छेका लागि मृतकसँग उसको सम्बन्धले निर्धारण गर्छ । रगतको नाता, भावनाको नाता, साथीको नाता, सहधर्मीका नाता, सहकार्यका नाता, छिमेकीको नाता, आफन्तको नाता, सामान्य चिनजानको नाता आदिले कसको मरण भयो र उक्त मरणले कुनै जीवित व्यक्तिलाई कुन तहको चोट, पीडा, दुःख र शोक दिलायो भन्ने कुराको आकलन गर्न मद्दत गर्छ
१.विषय प्रवेश
बोधराज पौडेल नेपाली निबन्धकार, कवि र पत्रकारको रूपमा लामो समयदेखि सक्रिय छन्। ‘धमिराको देवल’ उनको तेस्रो मौलिक कृति हो। नेपाली निबन्ध तथा समसामयिक सामाजिक चेतनाको परम्परामा पौडेलको उपस्थिति प्रत्यक्ष र प्रभावशाली छ। उनको लेखनमा सामाजिक जीवनका नवीनतम र समकालीन विषयहरूलाई कलात्मक र गहन दृष्टिले उतार्ने शक्ति स्पष्ट छ, जसले धमिराको देवल लाई नेपाली निबन्ध साहित्यको एक महत्वपूर्ण उपलब्धिमा बदलिएको छ
१: “भाइरल आवाज”
काठमाडौंको बिहान अरू दिनजस्तै सुरु भएको थियो —तर आर्याका लागि त्यो बिहान फरक थियो।
मोबाइलको स्क्रिनमा नीलो रङ्गको उज्यालो झल्किरहेको थियो । नोटिफिकेसनहरू लगातार बजिरहेका थिए—“10K likes”, “5K shares”, “Trending #3”।
उसले केही सेकेन्ड स्क्रिन हेरी, फेरि आँखा मिची ।
“यो साँच्चै हो ?”
उसले हिजो राति अपलोड गरेको भिडियो —“डिजिटल युगमा पत्रकारिता: सत्य कि भाइरल ?” —एक रातमै हजारौँ मानिससम्म पुगेको थियो
उत्तर आधुनिकतावाद (Post-modernism) परम्परागत मूल्य, मान्यता र स्थापित 'महाआख्यान' (Grand Narratives) हरूलाई चुनौती दिने एउटा दार्शनिक तथा साहित्यिक आन्दोलन हो । लघुकथा जस्तो सुक्ष्म विधामा जब उत्तर आधुनिक चेतना प्रवेश गर्छ, यसले संरचना र अर्थको नयाँ क्षितिज उघार्छ ।
१. परिचय-
उत्तर आधुनिकतावाद कुनै एक निश्चित परिभाषामा बाँधिएको सिद्धान्त होइन; बरु यो त स्थापित परिभाषाहरूलाई चुनौती दिने एउटा 'महा-दृष्टिकोण' हो
नेपाली साहित्यको समकालीन परिवेशमा ‘अन्जुली’ मुक्तकसङ्ग्रह एउटा नवीन कृतिका रूपमा उदाएको छ । साहित्यमा कम शब्दमा गहन तथा असीमित अर्थयुक्त काव्य रचनालाई ‘मुक्तक’ भनिएको छ । ‘मुक्त’ शब्दमा ‘क’ प्रत्यय लागेर बनेको ‘मुक्तक’ शब्दले ‘शास्त्रीय अनि पद्यको कुनै किसिमको नियममा नबाँधिएको, बन्धनरहीत स्वतन्त्र’ भन्ने अर्थ बोकेको देखिन्छ
