कथा संग्रह
"कमरेड भाउजू"
कथाकार: कृष्ण बजगाईं
कवितासङ्ग्रह
"प्रथम पुरुष"
कवि: कृष्ण उपाध्याय
प्रकाशक: समकालीन साहित्य प्रतिष्ठान, बेलायत

समकालीन साहित्यिक रचना

पाठक (हास्यव्यङ्ग्य)

‘पाठक’ भन्नाले सामान्यतया दुई वटा अर्थ लाग्छन् । एउटा थरी पाठक र अर्को पढ्ने पाठक । पहिलो पाठक अर्थात् थरी पाठकलाई इमान्दार साथ भन्ने हो भने जात निर्धारण गर्ने ‘जातबेत्ता’ ले ‘कुमाई’ कोटीमा राखेका छन् । कुमाईहरु चौथो ठूलो जातमा पर्दछन् । पहिलो बाहुन, दोस्रो जैशी–सन्यासी, तेस्रो क्षत्री, चौथो कुमाई र अरु अरु । यसरी जातको उचनिचताको निर्धारण मैले गरेको होइन । कुनै महापुरुष वा दण्डित हुन लायक महापण्डित आदिले गरेका हुन् भनेर पितापुर्खाबाट सुनेकाले लेखेको हु“ । तर मैले भन्नुपर्दा– बाहुनदेखि कामीसम्म, जैसीदेखि धामीसम्म, कुमाईदेखि दमाईसम्म, नेवारदेखि सतारसम्म सवै बराबर हुन् । यि सवैले सवैलाई कुटुम्ब बनाउन मिल्छ । मलामी जा“दा लाश बोक्न मिल्छ । बिहेबटुलोमा स“गै बसेर मासु चिथोर्न, हड्डी टोक्न र रौसी धोक्न मिल्छ । एकले अर्काले छोएको पानी खान मिल्छ । एकले अर्काको घरभित्र जान मिल्छ । यो भन्दा बढी ८८ कुमाईभित्रको पहिलो पाठक अर्थात् थरी पाठक बारे नलेखौ“ ।

औपन्यासिक तत्वका कोणबाट 'निर्मोचन' उपन्यासको विश्लेषण (कृति/समीक्षा)

१. उपन्यासकार भूमिराज बस्ताकोटीको परिचय
पोखरेली साहित्यमा उदीयमान व्यक्तित्वका रूपमा आफूलाई स्थापित गराउन उन्मुख जुझारु प्रतिभा हुन भूमिराज बस्ताकोटी । वि.सं. २०३६ सालमा कास्की जिल्लाको कास्कीकोटमा जन्मिएका बस्ताकोटीको बाल्यकाल र विद्यालयीय शिक्षा ग्राम्य प्राकृतिक परिवेशमा नै सम्पन्न भएको थियो । पृथ्वी नारायण क्याम्पसबाट नेपाली साहित्यमा स्नातकोत्तर बस्ताकोटी आप्mनो समयका अब्बल दर्जाका विद्यार्थी समेत मानिन्छन् । वि.सं. २०५९ सालमा परिस्थिति उपन्यासबाट पुस्तकाकारका रूपमा देखा परेका बस्ताकोटीका स्वैर कल्पना र उपन्यासकार ध्रुवचन्द्र गौतम समालोचना (वि.सं. २०६६) तथा निर्मोचन उपन्यास (२०६८) समेत प्रकाशित भइ सकेका छन् । यस बाहेक बस्ताकोटीका थुप्रै कथा, कविता तथा लेख रचनाहरू विभिन्न पत्र पत्रिकामा प्रकाशित भएका छन् ।

कलेजका ती दिनहरू : एक नोस्टाल्जिक फ्लासब्याक (संस्मरण/स्‍मृति)

सन् 1991 सालको अगस्ट महिना। उच्चतर माध्यमिक पास गरेर कलेजमा भर्ना हुने समय। विद्यालयको कठोर अनुशासन प्रणालीमा विहान नौ बजीदेखि बेलुकी तीन-बीससम्म कक्षामा पढ्नुपर्ने व्यवस्थाबाट मुक्ति पाउने उन्मुक्त वातावरणको मिठो चाह। दाजुहरूको कुरा सुनेरै कलेजप्रति विशेष आकर्षण उत्पन्न भएको थियो। त्यहीँमाथि आफु केटाहरूले मात्र पढ्ने विद्यालयबाट जाने भएकाले कलेजमा केटा-केटी दुवै कक्षामा पढ्न पाइन्छ, सो कस्तो हुन्छ होला भन्ने उत्सुकता। हुन ता आफुले पहिले सिलगढी कलेज पढ्न कोशिशचाँहि गरेको थिएँ। यद्यपि सिलगडी कै आवासीय प्रमाणपत्र र राशिनकार्ड चाहिने पर्नाले सिलगडी कलेजको चक्कर छाडेँ। आफ्नै ठाँउको कालिम्पोङ कलेज छँदैछ,किन अरूतिर भौंतारिएँछु जस्तो पनि लाग्यो। त्यहाँ सजिलै भर्ना लिएँ। आफु पढेको एस यू एम आई विद्यालयबाट आएका साथीहरू त धेरै थिए, कुमुदिनी विद्याश्रमबाट आएका दुइ-चार केटाहरू पनि नयाँ साथी भए। कलेज लागेको धेरै दिनसम्म केटीहरू साथी भएनन् तर पछिदेखि भने उनीहरू पनि हाम्रो ग्रुपमा मिल्न आए।

लघुकथा

धनसिरी
(इन्द्रकुमार श्रेष्र्ठ सरित्)
सत्यता
(पूर्ण मुनंकर्मी)
आमाको पिरलो
(डा. कपिलदेव लामिछाने)

व्यक्तित्व / कृतित्व

चूडामणि रेग्मी: विविध आयाम
(मोदनाथ प्रश्रति)
मेरा वुझाइमा चूडामणि रेग्मी
(कृष्णप्रसाद श्रेष्ठ)
नेपाली वाङ्मयका अविश्रान्त साधकः चूडा मणि रेग्मी
(अनिरुद्ध तिमसिना)

हास्यव्यङ्ग्य

नेपालकी छोरीलाई पत्र
(कृष्ण उफान)
चुरोट : केही झिलिमिली संस्मरण
(भैरव अर्याल)
कस्तो गधा रहेछ !
(विश्व शाक्य)

संस्मरण/स्‍मृति

जीवनको एउटा अविस्मरणीय दिन
(डा. वल्लभ मणि दाहाल)
एउटा अग्लो प्रकाश-स्तम्भ ढलेपछिको अन्धकारमुनि बसेर आज म
(डा. गोविन्दराज भट्टराई)
आमासँग जोडिएका आँसुका घुट्काहरु
(प्रदीप नेपाल)

गजल

गजल
(डिल्लीप्रसाद अधिकारी)
गजल
(कल्पना तामाङ प्रकृति)
गजल
(सजना वाइबा सन्ध्या)

वार्ता

साहित्यकार चुमरेसँग साहित्यिक कुराकानी
(पुण्य खरेल)
साहित्यकार कृष्ण बजगार्इंसँग कुराकानी
(विवश वस्ती)
वरिष्ठ कथाकार परशु प्रधानसँग कथावार्ता
(नारायण तिवारी)