कवितासङ्ग्रह
"प्रथम पुरुष"
कवि: कृष्ण उपाध्याय
प्रकाशक: समकालीन साहित्य प्रतिष्ठान, बेलायत
डायास्पोरिक कथा संग्रह "समुद्र र सपना"
कथाकार: सञ्जु बजगाईं
प्रकाशक: रत्न पुस्तक भण्डार, काठमाण्डौं

समकालीन साहित्यिक रचना

सम्झौता (लघुकथा)

गाउँमा दुईजना पुरेत थिए— गङ्गाधर र दुर्गादत्त । दुवैजना एकअर्कोको रिस गर्थे र सधैं झगडा गरिरहन्थे । यदाकदा बाटामा भेट हुँदा पनि आँखा तरेर हिँड्थे ।

बाँसै नभेटे कसरी बज्छ बाँसुरी (निबन्ध)

मापसे यी तीन अलगअलग अक्षरलाई संयुक्त रुपमा उच्चारण गर्दै जाँदा यी अक्षरहरू सिङ्गो शब्दमा नै रुपान्तरित भइसकेका त होइनन् जस्तो लाग्छ । न कुनै भाव, न कुनै अर्थ तापनि संसार पिटिसकेको यो तीन अक्षरको संयोजनलाई शब्द भनूँ शब्दकोेशप्रति बेइमानी गरेको ठहरिन्छ । किनभने नेपाली शब्दकोशमा यसकोे अर्थ र भाव खोज्नुभयो भने तपाईँ जिल्लाराम पर्नुहुन्छ । त्यहाँ यसको नामोनिशान भेट्न सकिन्न, न त यसको महिमा र स्तुति नै त्यहाँ भेटिन्छ । तरपनि कसैले नभेटेको सम्मान अहिले यही तीन अक्षरले पाइरहेको छ । सायद योभन्दा चर्चाको शब्द अहिले हामीकहाँ अर्को छैन । यसले कुनै दिन यति ठूलो महत्व र सम्मान पाउला भन्ने हाम्रा पिता पुर्खाले कहिल्यै कल्पनासम्म गरेका थिएनन् होला ! आज राष्ट्रियस्तरको ख्याति र प्रख्याति कमाएका यी अक्षरहरूलाई हामीले एकै दिनमा पटकपटक उच्चारण गरेर राष्ट्रियमन्त्र बनाई छोडेका छौं । सबै नेपालीले दिनमा एकपल्ट यसको पाठ नगरी सुखै छैन । लाग्छ हामीले यही मन्त्रका प्रतापले यस लोक र परलोकसमेतमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गरिरहेका छौं । मादक पदार्थ सेवनकर्ताले त अझ दिनमा कति पटक यस मन्त्रको उच्चारण गर्दै नगर परिक्रमा गरिरहेका हुन्छन्, त्यो गनिसाध्य छैन । तर, मादक पदार्थको उच्चारण सुन्नासाथ राम...राम... भन्दै जिब्रो टोकेर ईश्वर पुकार्नेहरूले पनि यस नगरीमा आजभोलि दिनमा एक पल्ट यो मन्त्र उच्चारण नगरे उसको दिन सार्थक बन्न नसक्ने भइसकेको छ । एकाबिहानै वेदमन्त्र उच्चारणबाट सुरु हुने हाम्रो दिन, राती सुत्नुअघि यो राष्ट्रिय मन्त्र उच्चारण गरेपछि सकिन्छ । किनभने आज कसैले मापसे गरोस् वा नगरोस् ती सबै मानिसहरू कुनै न कुनै रुपमा यसको प्रभावबाट बाहिर छैनन् । सेवन गर्ने त यसै पनि प्रभावित हुने नै भए नगर्नेहरू पनि यसको प्रभावबाट मुक्त छैनन् । यसका केही उदाहरण यहाँ प्रस्ट्याउने जमर्को गर्दैछु ।

आख्यानकार विन्दया सुब्बासँग कुराकानी (वार्ता)

यहाँले कविता, कथा, उपन्यास, लेख-निबन्ध, यात्रा- संस्मरण, अनुवाद तथा आध्यात्मिक साहित्य- चिन्तन र लेखनमा समेत आफ्नो सुदक्ष कलम चलाउँदै आउनुभएको छ । यहाँसंग म यो प्रश्‍न कविता विधाबाटै गर्ने लोभ गरेको छु । तपाईं आफ्ना कविता लेखनमा सम्प्रेषणलाई अर्थात् कवितात्मक सम्प्रेषणशीलतालाई कतिको महत्त्व दिनुहुन्छ ? तपाईं आफ्ना कविता लेखनको उद्देश्‍य र अभीष्‍ट के लाई मान्‍नुहुन्छ ? तपाईंको काव्यिक लक्ष्यभित्र जुन जीवन छ, त्यसलाई बुझाउनु पर्दा के भन्‍नुहुन्छ ?

विचार

के कवितासँग दम छ ?
(चन्द्र घिमिरे)
समयको कठघरामा संरक्षण कविता आन्दोलन
(राजेन्द्र पहाडी)
भानुभक्त – प्रश्नोत्तरमाला
(सदानन्द अभागी)

संस्मरण/स्‍मृति

कलेजका ती दिनहरू : एक नोस्टाल्जिक फ्लासब्याक
(नवीन पौड्याल)
अलबिदा पराजुली बा !
(छविरमण सिलवाल)
कृष्णप्रसाद पराजुलीलाई सम्झिंदा
(मंजु निरौला)

गीत

गीत
(उज्ज्वल जी.सी.)
गीत
(इन्द्र्कुमार श्रेष्ठ सरित्)
गीत
(राजकुमार श्रेष्ठ "दीप")

जीवनी

१२ भाषाका ज्ञाता: हेमचन्द्र पोख्रेल
(नरेन्द्रराज प्रसाई)
आदिकवि भानुभक्त आचार्य
(विजय सागर)
नेपाली आधुनिक गीतका लोकप्रिय गायक फत्तेमान
(नरेन्द्रराज प्रसाई)

कथा

भुर्तेल मलाई ‘राक्षस’ लाग्छ
(नारायण तिवारी)
घामभन्दा उज्यालो
(इन्द्र्कुमार श्रेष्ठ सरित्)
त्यो मान्छे र उ
(युवा बराल ‘अनन्त’)

हास्यव्यङ्ग्य

अब विदेश जाँदै जान्न
(विश्व विनोद)
मच्छड संस्कृति: झुलभित्र र बाहिर
(कोमलप्रसाद पोखरेल)
भूत सभाको सन्त्रास
(कृष्ण उफान)