कथा संग्रह
"कमरेड भाउजू"
कथाकार: कृष्ण बजगाईं
कवितासङ्ग्रह
"प्रथम पुरुष"
कवि: कृष्ण उपाध्याय
प्रकाशक: समकालीन साहित्य प्रतिष्ठान, बेलायत

समकालीन साहित्यिक रचना

क्रिसमस डे (कथा)

क्रिसमसको छुट्टी छ । पसलमा जताततै सेल–सेल लेखेर ग्राहकलाई झुक्याउने भन्ने या आकर्षण गर्ने चर्को नाराजस्तै रातो कागजमा सेतो अक्षरले लेखिएको आदि इत्यादि हुन्छ ।

हवाई राजमार्गको प्रस्ताव (हास्यव्यङ्ग्य)

हाम्रा विश्वस्तरीय मापदण्डका अब्बल सडकमा गुडेर कसैले नियत समयमा सहीसाबुत गन्तव्यसम्म पुग्छु भनी सोचेको मात्र छ भने पनि उसलाई ‘सर्वोत्कृष्ट बहादुर पुरस्कार’बाट पुरस्कृत गरे हुन्छ । यसबाट हाम्रा लागि बहादुरीको एउटा नयाँ आयाम थपिनेछ, जसमा विश्वका कसैले दाबी गर्ने साहसै गर्न सक्ने छैनन् । कारण, एक त साँगुरा सडक; त्यसमाथि उबडखाबड यति कि स्प्रिङले भन्दा बढी उफार्दै हाइजम्पको मजा दिने । अर्कातिर लिउन उप्किएका सडकका निःशुल्क धूलाले टेलकम पाउडरको आवश्यकता बिर्साइदिने । यस्तामा कस्ताकस्ता बाइक राइडर होस् कि गाडी ड्राइभर; को सातापुत्लो नउडेर कसको उडोस् ? गाडीको मुखै नदेखेकाहरूको ? अथवा गाडी देख्नासाथ फूलमाला, अबिर र धूपदीप नैवेधले पूजा गर्नेहरूको ?

"हाम्रा केही लोककथा": विषयवस्तुगत अध्ययन (कृति/समीक्षा)

१. आमुख - लोकसाहित्यबारे सामान्य चर्चा
मानिसको सुन्दर भावनाको सिर्जनात्मक अभिव्यक्तिको एउटा प्रमुख माध्यम साहित्य हो। साहित्यलाई पनि सामान्य साहित्य र लोकसाहित्य गरी दुई प्रमुख प्रकारमा वर्गीकरण गरिएको पाइन्छ। लोकबाट रचिएको साहित्यलाई लोकसाहित्य भनिन्छ। यो लोकजीवनको सरल, सहज र स्वाभाविक अभिव्यक्ति हो। लोकभाषा र लोकसाहित्य कुनै पनि भाषा-साहित्यको मूल आधार हो। जब मानिस सभ्य भएको थिएन, त्यतिबेला उसले आफ्ना मनका सुख-दुःख, जीवन-मरणका भाव, आफुले देखे-भोगेका घटना तथा आवेग- संवेग अरूलाई सुनाउँथ्यो। त्यसै बेलादेखि लोकसाहित्यको प्रादुर्भाव भएको हुनुपर्छ। यसलाई मानिसको आदिम अवस्थाको अवशेष पनि मान्न सकिन्छ। मान्छे आदिम र असभ्य अवस्थादेखि सभ्यताका अनेक सिँढीहरू उक्लिसकेको छ तर पनि उसमा आदिम प्रकृतिका कतिपय अवशेष विद्यमान छँदैछन्। परम्परागत रूपमा मान्छेले भाषालाई ग्रहण गर्दैआएको छ र त्यसका माध्यमबाट आफ्ना कुरा अभिव्यक्त पनि गर्दछ। यसरी भाषाका माध्यमबाट व्यक्ति-व्यक्तिमा सर्दै र फिँजिदै जाने क्रममा समाजको साझा सम्पत्तिका रूपमा लोकसाहित्यिक सामग्री विकसित भएका हुन्छन्। अतः आदिम मानस, लोकमानस, मौखिक अभिव्यक्ति, श्रुतिपरम्परा, भाषिक माध्यम, साझा सामाजिक सम्पति आदिसँग लोकसाहित्य सम्बद्ध हुन्छ।

नियात्रा

सिलिगुडीसम्मको साहित्यिक यात्रा
(डा. रविलाल अधिकारी)
मेची महाकाली साहित्यिक सद्भाव यात्रा
(पुण्य खरेल)
साहित्यिक सद्भाव यात्रा झापा–भैरहवा–सुर्खेत
(देवीचरण भण्डारी ‘सरोज’)

लघुकथा

धनसिरी
(इन्द्रकुमार श्रेष्र्ठ सरित्)
सत्यता
(पूर्ण मुनंकर्मी)
आमाको पिरलो
(डा. कपिलदेव लामिछाने)

कथा

एउटा कथा लेख्नु छ
(इन्द्र्कुमार श्रेष्ठ सरित्)
एउटा अनौठो भेट
(विश्वराज अधिकारी)
महामारी
(विश्वम्भर चन्चल)

व्यक्तित्व / कृतित्व

प्रगतिशील साहित्यकार जनकप्रसाद हुमागाईँ
(चूडा मणि रेग्मी)
व्यक्तित्व अनि क्रियाकलापको मझेरीमा–चूडामणि रेग्मी
(विजय खरेल)
साहित्यकार तथा भाषासेवी चूडामणि रेग्मी
(चैतन्य खरेल)

वार्ता

साहित्यकार चुमरेसँग साहित्यिक कुराकानी
(पुण्य खरेल)
साहित्यकार कृष्ण बजगार्इंसँग कुराकानी
(विवश वस्ती)
वरिष्ठ कथाकार परशु प्रधानसँग कथावार्ता
(नारायण तिवारी)

गीत

गीत
(भेषराज रिजाल)
गीत
(कविता पौडेल)
गीत
(राकेश कार्की)