डायास्पोरिक कथा संग्रह "समुद्र र सपना"
कथाकार: सञ्जु बजगाईं
प्रकाशक: रत्न पुस्तक भण्डार, काठमाण्डौं

समकालीन साहित्यिक रचना

भाषाको सवाल (विचार)

कुनै पनि विषयमा हुने छलफल, तर्क र वितर्कले त्यो विषयको सामाजिक र प्रायोगिक महत्वलाई घटाउने होइन, बरू माथितिरै तान्छ । तसर्थ, समय–समयमा हुने यस किसिमका बहस, छलफल र तर्क–वितर्कलाई सकारात्मक रूपमा नै लिनुपर्छ । नेपाली भाषको प्रयोगको विषयलाई लिएर कान्तिपुरका केही अङ्कहरूमा केही दिन पहिलेदेखि पक्ष र विपक्षमा रमाइलो बहस चल्दै आएको छ । भाषाको प्रयोगका विषयमा मानिसहरूमा जागेको यस प्रकारको अभिरूचिलाई मैले सकारात्मक किसिमले ग्रहण गरेको छु । मेरो यो आलेख पनि त्यही बहसको परिणति हो ।

कवि मातृका पोखरेलको ‘यात्राको एउटा दृष्य’: एक विश्लेषण (कृती / समिक्षा)

अ. कवि परिचय:
साहित्यकार समाजका गौरवशाली व्यक्ति हुन् । साहित्यकारको कर्मले नै समाज ऋणी हुनुपर्छ । त्यस्तै कविता, कथा र निबन्ध विधामा राम्रो पकड गरेर समाजलाई ऋणी बनाउने बाटोमा निरन्तर लागिपरेका साहित्यकारको नाम हो– मातृका पोखरेल । वि. सं. २०२३ साल असार ९ गते (१९६६ जून २३ सन्) उदयपुर जिल्लाको दुर्गम ठाउँ ठानागाउँ गाविस वडा न–९ मा जन्मेका र हाल काठमाण्डौलाई कर्म थलो बनाउँर्दै आएका साहित्यकार पोखरेल कक्षा आठमा पढ्दै गर्दाको कलिलै उमेरमा नै ‘भानुभक्तको सम्झनामा’ शीर्षकको छन्दोबद्ध कविता लेखेर साहित्यको महासागरमा पौडी खेल्न थालेका हुन् । ‘समीक्षा’ साप्ताहिकमा २०४४ सालमा ‘सूर्य उदाऊ अब’ शीर्षकको कविता पहिलो पटक प्रकाशित रचना हो । एम.ए (नेपाली) सम्मको औपचारिक शैक्षिक ज्ञान हासिल गरेका पोखरेलको स्वाध्यायनको दायरा निकै फराकिलो रहेको उनका बौद्धिक रचनाहरूले पुष्टि गर्दछन् ।

जङ्गली फूल (कथा)

“पासाङ, भात पाकेन ?”
स्टोभमाथि कुकरमा भात गुद्गुदाउँदैछ– उसको मन उसैगरी छड्किरहेछ । मन नलागी नलागी काममा जुटेकी उसको असन्तोषलाई चिमोट्दै ऊ भने भात खोज्दैछ ।

निवन्ध

र...भागेर भूगोलभरि
(सौरभ कार्की)
चोरघाम
(पेशल आचार्य)
गणेशकुमारलाई चिठी
(राजेन्द्र पहाडी)

व्यक्तित्व / कृतित्व

महानन्द पौड्याल: नेपाली साहित्यका एक महारथी
(नवीन पौड्याल)
बाल साहित्यतर्फ अग्रसर हरिदेवी कोइरालाको मन
(तुलसी प्रवास)
गीतकारका रूपमा पुरण गिरी
(नवीन पौड्याल)

जीवनी

नेपाली आधुनिक गीतका लोकप्रिय गायक फत्तेमान
(नरेन्द्रराज प्रसाई)
संस्कृतिविद् डा. सत्य मोहन जोशी
(बसन्त श्रेष्ठ )
क्रान्ति र जनताप्रति समर्पित कवि ‘किसान’
(नरनाथ लुइँटेल )

कथा

अनपेक्षित
(इन्द्रकुमार श्रेष्र्ठ सरित्)
हेडक्वार्टर
(हिरामणि दुःखी)
अतीतको पीडामा मलहम
(आन्ना ढुङ्गेल)

वार्ता

साहित्यकार एवम् समालोचक डा. गोविन्दराज भट्टराईसँग कुराकानी
(होमशंकर बास्तोला)
कवि दुर्गालाल श्रेष्ठसँग भलाकुसारी
(वासुदेव अधिकारी)
कवि तथा कथाकार दिनमान गुर्मछान दिगुसँग साहित्यिक भलाकुसारी
(पेशल आचार्य)

नियात्रा

चिसो–चिसो चित्रेमा ताता–ताता कविताले सेक्दा
(राजेन्द्र पहाडी)
दुर्लुङकोटमा संरक्षण कविता आन्दोलनः धवलागिरी यात्रा
(राजेन्द्र पहाडी)
सलहेशको फूलबारी
(भेषराज रिजाल)