कथा संग्रह
"कमरेड भाउजू"
कथाकार: कृष्ण बजगाईं
कवितासङ्ग्रह
"प्रथम पुरुष"
कवि: कृष्ण उपाध्याय
प्रकाशक: समकालीन साहित्य प्रतिष्ठान, बेलायत

समकालीन साहित्यिक रचना

उनी आइनन् (लघुकथा)

गाउँमा वसी सक्नु थिएन । युवाहरु घर छोडेर कोही शहर पसे कोही विदेश हिडें । हामी सर्वहारा वर्गको उन्मुक्तिका लागि लड्दैछौ अव तपाईहरुले पनि सहयोग गर्नु पर्छ भन्थे । उनीहरु धन वा जन चाहन्थे । नदिनेलाइ जवरजस्ति पनि गर्थे । एक दिनको कुरा हो महिला कमाण्डरको टोली घर भित्र प्रवेश गर्यो । नत हामीसँग धन थियो नत जन । हामीले उनीहरुको मागलाई पुरा गर्न सकेनौ । त्यसपछि पाखुरै दुख्ने गरि कमाण्डरले मलाई च्याप्प समाइन “खुरुक्क हिड नत्र तलाई ” .. म बिचरो के वोल्ने । उनीवाट उम्कीन खुब कोशिस गरें । परिवारको रोइ कराइले ठूलै कोलाहाल मच्चियो त्यसवेला । सहयोगका लागि छिमेकी आउन सक्ने अवस्था पनि थिएन । अध्यारो रात, घर वाहिर चकमन्न थियो । किन हो कुन्नी कमाण्डरले एक्कासी मलाइ छाडिन । म घरको भित्तामा बजारिन पुगें । उनीहरु बाहिर निस्कन खोजे । हतारमा कमाण्डरको शल मेरो ॐ लेखेको तामाको औठिमा अड्कियो । उनैले औठिबाट शल छुटाइन । उनी हाम्रै उमेरकी जस्ती अनि राम्री पनि । सोचें सुन्दर अनुहार तर कति क्रुर ।

जिन्दगीको अर्थशास्त्र (कथा)

‘अहो सर! लु बसौं, हेर गर्मीले ।’ अफिस पुग्नासाथ सधैंझैँं वस्ती सरका अगाडि कृपानाथले कुर्सी राखिदियो । उनी पसिनाले निथ्रुक्क भिजेका थिए ।

'कालचक्र': प्राविधिक ठगी र जनयुद्धको जीवन्त चित्रण (कृति/समीक्षा)

१. परिचय
२०२२ साल माघ २९ गते मध्यपश्चिम नेपालमा अवस्थित भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लाको दुल्लु भेगमा पर्ने गमौडी—८ राजाकाँध भन्ने दुर्गम गाउँको एउटा सामान्य परिवारमा जन्मिएका बखतबहादुर थापाका बाबुको नाम मोतीराम थापा र आमाको नाम बिस्ना थापा हो । यिनी मोतीराम थापाका दुई श्रीमतीबाट जन्मिएका छ छोरा र पाँच छोरीमध्ये काहिँला तथा कान्छी श्रीमती बिस्ना थापाबाट जन्मिएका जेठा छोरा हुन् । ठूलो परिवार भएको र पारिवारिक आर्थिक अवस्था पनि सामान्य रहेको हुँदा यिनको बाल्यकाल त्यति सुखपूर्वक बितेको देखिँदैन । आफ्नै जन्मथलो दुल्लुकै वनजङ्गल एवं पाखापखेरामा गाईबाख्रा चराउँदै बाल्यकाल बिताएका बखतबहादुर थापाले परिस्थितिजन्य कारणबाट खासै शिक्षा हासिल गर्न पनि सकेनन् । यिनी गाउँकै विद्यालयबाट प्राथमिक शिक्षा आर्जन गरी विजया मावि दुल्लुमा कक्षा दससम्मको अध्ययन गरेर २०४२ सालमा प्रवेशिका परीक्षामा सामेल भए, तर नियमित र व्यवस्थित पढाइको अभावका कारण उत्तीर्ण हुन सकेनन् । प्रवेशिका परीक्षा दिनेबित्तिकै गाउँका मुग्लानी लाहुरेहरूकै छाँटकाँटमा बखतबहादुर थापा घरपरिवार र कलिलै उमेरमा बिहे गरेकी श्रीमतीलाई समेत छोडेर सुर्खेततिर झरे । सुर्खेतमा केही समय बिताएपछि ड्राइभिङ सिक्ने रहर बोकी यिनी दिल्ली जाने निधो गरेर त्यहाँबाट हिँडे । भारततिरको खासै जानकारी नभएका थापा अनेकतिर भौतारिँदै अल्मोडा बाकेश्वर पुगे र केही समय यिनले त्यहीँ कुल्ली काम गरेर बिताए । कामविशेषले उनका ससुरा त्यहीँ आइपुगेको थाहा पाएर यिनी त्यहाँबाट पनि सुइँकुच्चा ठोके र अनेकतिर सोधपुछ गर्दै दिल्ली पुगे । त्यहाँ पुगेपछि यिनले त्यहीँ चौकीदारी गर्ने एकजना आफ्नै गाउँले भेट्टाए र केही समय उसैकहाँ बसे । उसकै माध्यमबाट यिनको त्यहीँ शिक्षक काम गरी बस्ने आफ्नै गाउँले चक्रनाथ शास्त्रीसँग भेटघाट भयो र तिनले थापालाई टाइपराइटर मर्मत गर्ने पसलमा चिया ओसार्ने काममा लगाइदिए । पहाडमा जन्मी हुर्किएका थापालाई हिन्दी भाषा पटक्कै नजानेका कारण त्यहाँ भाषिक सम्प्रेषणमा ठूलो सङ्कट आइप¥यो । यसै कारण यिनलाई छोटो समयमै त्यहाँबाट हटाइयो । यसपछि यिनी गाउँले चौकीदारकै सहयोगमा एउटा फ्याक्ट्रीमा चौकीदार भएर काम गर्न थाले । केही समयपछि त्यहाँ पनि छोडेर यिनले अर्कै टाइपराइटर मर्मत गर्ने पसलमा सरसफाइको काम सुरु गरे । त्यहाँ यिनले दुईतीन महिनामै टाइपराइटर मर्मत गर्ने काम निकै सिके । काम सिकेपछि यिनी अर्काे ठाउँमा त्यही काम गर्न थाले । महत्वाकाङ्क्षी र लगनशील स्वभावका थापाले त्यही बेला अर्काले गरेको हेर्दाहेर्दै फोटोकपी र फ्याक्स मेसिनको मर्मत गर्न पनि सिके । यति कष्टका साथ काम गर्दा पनि त्यतिखेर यिनलाई पैसा कमाउनु त के सामान्य गुजारा चलाउनसमेत धौधौ प¥यो ।

कविता

यात्रा
(ओमप्रसाद घायल)
म बिक्न बाध्य भए
(डा. खलु)
झोली र तुम्बा भिर
(बद्री प्रसाद दाहाल)

गीत

गीत
(सन्तोष लामिछाने)
गीत
(अोम राना)
गीत
(भीम ठटाल)

वार्ता

साहित्यकार तथा पत्रकार गोपीकृष्ण ढुंगानासँग संवार्ता
(पेशल आचार्य)
स्रष्टा खगेन्द्र गिरी कोपिलासँग कुराकानी
(पेशल आचार्य)
साहित्यकार माधव सयपत्रीसँग संवार्ता
(पेशल आचार्य)

कथा

निलोे मसी
(धीरकुमार श्रेष्ठ)
इश्वरको रूप
(बद्री अधिकारी)
किस्मतिया
(शीतल गिरी)

लघुकथा

अनौंठो साँढे
(राम बिनय)
मानव अधिकारको रक्षा
(डा. कपिलदेव लामिछाने)
प्रायश्चित
(रन्जु "मार्ग")

नियात्रा

सोइनमले जुराएको यात्रा
(बिकु लामा)
पूर्वखोला यात्रामा चौबिस फन्का
(राजेश कुमार अर्याल)
सिण्डिकेटको सास्तिमा मुस्ताङी मुस्कान
(गोपाल झापाली)