डायास्पोरिक कथा संग्रह "समुद्र र सपना"
कथाकार: सञ्जु बजगाईं
प्रकाशक: रत्न पुस्तक भण्डार, काठमाण्डौं

समकालीन साहित्यिक रचना

श्री ३ गिद्ध (कथा)

एकदम मध्यान्ह्र पनि कैलेकाहीं गोधुलीजस्तै धमिलो देखिन्छ । चालीस डिग्री सेन्टीग्रेडभन्दा तातो त्यो जेठ हुनु पर्दछ र हुनु पर्दछ आँखाको विस्तारभरि छरिएको बलौटे भूमिको सतहबाट समय समयमा लुको झोक्काले धूलाको ज्वार चुल्याउँदै बगाउँदै गरेको । यौटा मरेको भैंसालाई बल्लतल्ल लढियामा लादेर घरतिर फर्किरहेको लढीवान, यस्तोमा, एकदम मध्यान्हमा पनि, सारा आकाश गोधूलीजस्तै धमिलो देख्न सक्दछ ।

नारी लेखनका चार उपन्यासको नारीवादी परिप्रेक्ष्य (कृती / समिक्षा)

सारः प्रस्तुत लेखमा चार नारी उपन्यासकार (सीता पाण्डे, शोभा भट्टराई, गीता केशरी र भाषा भण्डारी) का एक एक वटा नारीवादी उपन्यास (क्रमशः अन्तद्र्वन्द्व, अन्त्यहीन अन्त्य, निष्कर्ष र सम्झौता) को मुख्य परिप्रेक्ष्यलाई सङ्क्षेपमा अध्ययन विश्लेषण गरिएको छ । लघु तथा मध्यम आकारका उक्त उपन्यासहरूले समकालीन समय (२०५६–२०६०) का नारी अनुभूति, आकाङ्क्षा र खास समस्याहरूको बोध गराउने आआफ्नै किसिमका प्रयत्न गरेका छन् । तिनमा समकालीन नेपाली समाजका अन्य कतिपय परिप्रेक्ष्य समेत देखिए पनि नारीवादी कोण नै बढी प्रखर बनेको छ । नारीहरूकै लेखनले त्यसलाई अझ बढी प्रमाणित पनि गरेको छ । यिनमा मुख्यतः विधवा, लोग्नेद्वारा परित्यक्त, तेस्रो लिङ्गीस“ग जबर्जस्ती विवाह गराइएकी, नेताका गुन्डा सन्तानद्वारा अपहरण र बलात्कारमा परेकी र अभिभावकको करबलमा परेर पुंसत्वहीन पुरुषकी श्रीमती बनेकी नारीहरूको व्यथालाई प्रस्तुत गर्दै उनीहरूको स्वत्वबोध सहितको जीवन सङ्घर्ष देखाइएको छ ।

बाल साहित्यतर्फ अग्रसर हरिदेवी कोइरालाको मन (व्यक्तित्व / कृतित्व)

हरिदेवी कोइराला हरेक नेपालीको मन मस्तिष्कमा छाएको नाम हो । विशेष गरी लोकगायिकाको रूपमा परिचित कोइराला पोखरेली समाजमा लोकसाहित्यकारको रूपमा समेत उत्तिकै परिचित छन् । उनको रगतमा लोकगीत मिसिएर बगेको भएर होला उनले रचना गर्ने अन्य साहित्यमा समेत लोकको सुगन्ध मिसिएको हुन्छ । उनै चर्चित गायिका प्राज्ञ हरिदेवी कोइरालाको ‘कस्का जन्ती आए ?’ नामक बाल गीत संग्रहमा केन्द्रित रहेर यो लेख तयार पारिएको छ ।

व्यक्तित्व / कृतित्व

महानन्द पौड्याल: नेपाली साहित्यका एक महारथी
(नवीन पौड्याल)
बाल साहित्यतर्फ अग्रसर हरिदेवी कोइरालाको मन
(तुलसी प्रवास)
गीतकारका रूपमा पुरण गिरी
(नवीन पौड्याल)

हास्यव्यङ्ग्य

मच्छड संस्कृति: झुलभित्र र बाहिर
(कोमलप्रसाद पोखरेल)
भूत सभाको सन्त्रास
(कृष्ण उफान)
केही उत्तरआधुनिक नमस्कारहरू
(कोमलप्रसाद पोखरेल)

कथा

अनपेक्षित
(इन्द्रकुमार श्रेष्र्ठ सरित्)
हेडक्वार्टर
(हिरामणि दुःखी)
अतीतको पीडामा मलहम
(आन्ना ढुङ्गेल)

निवन्ध

र...भागेर भूगोलभरि
(सौरभ कार्की)
चोरघाम
(पेशल आचार्य)
गणेशकुमारलाई चिठी
(राजेन्द्र पहाडी)

कविता

स्वीट्जरल्याण्ड
(वासुदेव अधिकारी)
बजारमा
(हर्ष सुब्बा)
कवि मित्र
(ओमप्रसाद घायल)

गीत

गीत
(ओमप्रसाद घायल)
गीत
(सुरेन्द्र महर्जन अमर)
गीत
(पेशल आचार्य)