कथा संग्रह
"कमरेड भाउजू"
कथाकार: कृष्ण बजगाईं
कवितासङ्ग्रह
"प्रथम पुरुष"
कवि: कृष्ण उपाध्याय
प्रकाशक: समकालीन साहित्य प्रतिष्ठान, बेलायत

समकालीन साहित्यिक रचना

स्वर्णजयन्ती र कौवाको अपसगुन (निबन्ध)

'जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी' अर्थात् जन्म दिने आमा र आफू जन्मेको ठाउँ स्वर्गभन्दा पनि गरिमामय हुन्छन्। धेरै दिनपछि आमाको काखमा लुटपुटिने सौभाग्य मिल्यो यसपालि। द्वन्द्वका वर्षहरूमा तरबारको धारमा टेकेर हिँड्नुपर्ने स्थिति थियो। स्वतन्त्र रूपमा एक गाँस खान पाउने अवस्था थिएन, वाक्स्वतन्त्रता र यात्रास्वतन्त्रतामाथि तत्कालीन शासकले अङ्कुश लगाएकै थियो। शान्ति पुनर्स्थापनापछि पनि कहिले कोसीले सुरसाको मुख खोलेर अवरोध सिर्जना गर्‍यो भने कहिले कृष्णभीरको रुद्ररूपले ताण्डव मच्चायो। देशमा सल्केको आगो निभाउने प्रयास भए पनि तराईका झिल्काझिल्कीहरू यथावत् नै थिए। आज, भोलि भन्दाभन्दै झन्डै दशक बितेपछि आमालाई ढोग्न पाउने इच्छा बटुलेर लागेको थिएँ म शान्तिनगरतिर। द्वन्द्वमा हिंसा र प्रतिहिंसामा सहादत प्राप्त गरेका मित्रहरूका आफन्तजनलाई श्रद्धाञ्जली पनि व्यक्त गर्नु थियो र घाइतेका मुटुमा मलम पनि लगाउनु छँदै थियो।

भारतमा नेपाली गजल समालोचना-एक फस्टाउँदो अवस्था (विचार)

१.आमुख:
मनका भावलाई सुन्दर रूपमा प्रस्तुत गर्ने एउटा माध्यम कविता हो।यो विधा सबैभन्दा लोकप्रिय,प्रयोगशील र लचिलो रहेको हुन्छ। यसका अनेक परिभाषा छन् र सबैलाई यहाँ प्रस्तुत गर्न सम्भव छैन। कविताका अनेक स्वरूप छन् र अझै नयाँ नयाँ स्वरूप पनि निर्माण भइरहेछन्। यसको क्षेत्र दुई पंक्तिको युग्मकदेखि लाख श्लोके विशालकाय महाकाव्यसम्म फैलिएको छ। कविताकै परिधिभित्र महाकाव्य, खण्डकाव्य, लामो कविता, फूटकर,मुक्तक,गजल,शायरी, हाइकु, ताङका, सवाइ, रूवाइ, गीत, सनेट इत्यादि सबै समेटिएका हुन्छन्। कविता छन्दोबद्ध तथा छन्दका नियमदेखि खुल्ला र छन्दमुक्त पनि लेख्न सकिन्छ। हुन पनि सिकारू कविदेखि महाकविसम्मका लागि प्रतिभा दर्शाउने माध्यम कविता हो।

लिखत र शून्य खोपडी (कथा)

संसार विचित्रको छ । विगतमा मुखको खाने र बोल्ने काम हुन्थ्यो । अब त्यो अवस्था रहेन । अहिले मुखको काम केवल खानमा मात्र सीमित छ । बोलीको कुनै महत्व नहुने भएपछि बोल्नुको के अर्थ ! इतिहासदेखि आजसम्म कहिल्यै कसैले नभोगेको दुर्दशा अहिले मुखले भोग्दैछ । भगवान् बुुद्धकै उदाहरण लिऊँ ! बुुद्धले कुनै विषयमा केही लेखेका होइनन् । तापनि उनको मुखबाट निस्केको बोलीले बौद्धदर्शनको स्वरूप लियो; संसारभर व्यापक भयो र विश्व आन्दोलित भयो । तर, अचम्म ! अहिले बोलीप्रति कसैको विश्वास छैन । हरेक कुरा लिपिबद्ध भएपछि मात्र त्यसको मूल्य हुन्छ । भनाइले सार्थकता पाउँछ ।

कृति/समीक्षा

डायोस्पोरिक भावनाको कथा: "कमरेड भाउजू"
(रामकुमार पण्डित क्षेत्री)
"वनमारा झार"मा मन जोड्ने तार आफैंभित्र
(डा. खगेन्द्रप्रसाद लुइटेल)
मुरारि पराजुलीको "हाँसेर उसका ओठले" भित्रको अन्तर्वस्तु र रूपरचना
(डा. कपिलदेव लामिछाने)

कविता

टेक्ने भुइँ हल्लिएपछि
(टेकबहादुर छेत्री)
जानेरै / बुझेरै
(सिरुखर्के जेठा)
कविता
(कल्पना तामाङ प्रकृति)

नियात्रा

भूकम्प ओछ्याएको भूगोल
(भेषराज रिजाल)
जुही साहित्यिक यात्रा एक संस्मरण
(डा.के.आर. खम्बू)
मेरो दीर्घप्रतीक्षित दार्जिलिङ यात्रा
(पुण्य खरेल)

निबन्ध

को आस्तिक? को नास्तिक ?
(विनयकुमार शर्मा नेपाल)
जसरी भए पनि ...!
(माधव काफ्ले)
के सत्य ? के असत्य ?
(विनयकुमार शर्मा नेपाल)

विचार

बालशिक्षा, भाषा र भाषा शिक्षण
(प्रा.डा. हेमाङ्ग राज अधिकारी)
नेपाली भाषामा मानक उच्चारण र मानक लेखन
(डा. शर्वराज आचार्य)
भैरहवा त भैरहवा पो भएछ !
(विजय सागर)

संस्मरण/स्‍मृति

जीवनको एउटा अविस्मरणीय दिन
(डा. वल्लभ मणि दाहाल)
एउटा अग्लो प्रकाश-स्तम्भ ढलेपछिको अन्धकारमुनि बसेर आज म
(डा. गोविन्दराज भट्टराई)
आमासँग जोडिएका आँसुका घुट्काहरु
(प्रदीप नेपाल)