कवितासङ्ग्रह
"प्रथम पुरुष"
कवि: कृष्ण उपाध्याय
प्रकाशक: समकालीन साहित्य प्रतिष्ठान, बेलायत
डायास्पोरिक कथा संग्रह "समुद्र र सपना"
कथाकार: सञ्जु बजगाईं
प्रकाशक: रत्न पुस्तक भण्डार, काठमाण्डौं

समकालीन साहित्यिक रचना

ध्रुव चौहानको 'खोल' कथासङ्ग्रहमाथि पाठकीय दृष्टि (कृति/समीक्षा)

ध्रुव चौहान(जन्म,सन् १९६९) लाई हामीले एकजना सशक्त गीतकारका रूपमा चिनेका हौं। बेला बेलामा गीत सँगसँगै कविता पनि लेख्ने उनी विस्तारै निबन्ध लेखहरू हुँदै यसपटक कथामा पसे। चौहानका प्रकाशित कृतिहरूमा - केन्द्र, विन्दु अनि धर्साहरू (मुक्तक सङ्कलन, सन् १९९०), वेदनाको धनी यो मन (गीत सङ्ग्रह, सन् २००१), र हालमा यो खोल (कथासङ्ग्रह, सन् २०११) प्रकाशित छन्। नब्बेको दशकभन्दा अघिदेखि साहित्यकलामा प्रवृत्त रहेका उनी एकजना सङ्गीतकार पनि हुन्। वास्तवमा सर्जक भनेको एउटा कलाकार हो। समाजमा कलाकारको उपस्थिति अँध्यारो कोठामा बत्तीको उपस्थिति जस्तै प्रकाशकार हुन्छ। कला भनेको त अझ शब्दमा परिभाषित हुने विषय होइनन्। अझ भनुँ कलाकारको कलाकारिता त झन् वर्णनातित कुरा हुन्। तसर्थ कलाकारका सिर्जनाहरूले कहिले कहिँ एउटै सर्जकमा पनि विभिन्न विधाका माध्यम अभिव्यक्ति मागिरहेको हुन्छ। त्यतिबेला कतिले चित्रका माध्यम, कतिले सङ्गीतको माध्यम र कतिले कविता, कथा, गीत, निबन्ध नाटक आदि आदिका माध्यम अभिव्यक्ति दिएको हुन्छ। तर बिरलै यस्ता सर्जकहरू हुन्छन् जसले जे लेखे पनि त्यो हिरा हुने। अत: असल र साँचो कलाकारका हातमा जुनै विषय परे पनि त्यसलाई कलात्मक रूप दिन सक्नु उनको महानता हो । उनको सिर्जनशील कलाशक्ति पनि हो। आज यहाँहरू समक्ष म ध्रुव चौहानका खोल भित्रका कथाहरूलाई लिएर केही खोल्ने धृष्टता राखिरहेको छु । वास्तवमा यो मेरो वैयक्तिक विचारसित उनका कथाहरूले पारेका प्रभावका नितान्त प्रतिक्रिया मात्रै हुनसक्छ। प्रत्येक पल्टको पाठकको पठन नै अपपठन हुन्छ भन्ने आज जुन भनाईहरू उठिरहेको छ त्यसलाई हेरेर भन्ने हो भने त उनका कथाहरू माथिको मेरो यो विचार एक किसिमको अपपठन पनि हुन्छ नै। यद्यपि यो एउटा पाठकीय दृष्टि र प्रतिक्रिया भन्दा बडता अरू केही होइनन्।

एउटा प्रसङ्ग अर्को यात्रा: दुप्चेश्वर महादेव (नियात्रा)

‘आउँदो दसैँको ‘को जाग्रत ?’ पूर्णिमाको अघिल्लो दिन सबैजना नुवाकोट जानुपर्छ । अन्यत्र कुनै कार्यक्रम नराख्नु होला ।’

अन्तिम आश (कथा)

परालको छानो । टाँडे घर । जमिनबाट दुई फिट जति अग्ल्याइएको । गोबरमाटोले लिपिएको बाँसको टाटी । त्यो पनि थोत्रिएर प्वालैप्वाल । बाङ्गो देखिन्छ, पश्चिमतिर ढल्किएको । पूर्वतिरबाट टेको लगाइएको छ, बाँसको । गाउँकै नमुना लाग्ने पुरानो घर ! यो बिरिङ्गे माइलाको घर हो । ऊ यहीँ बस्छ ।

गीत

गीत
(उज्ज्वल जी.सी.)
गीत
(इन्द्र्कुमार श्रेष्ठ सरित्)
गीत
(राजकुमार श्रेष्ठ "दीप")

संस्मरण/स्‍मृति

कलेजका ती दिनहरू : एक नोस्टाल्जिक फ्लासब्याक
(नवीन पौड्याल)
अलबिदा पराजुली बा !
(छविरमण सिलवाल)
कृष्णप्रसाद पराजुलीलाई सम्झिंदा
(मंजु निरौला)

कविता

दिग्भ्रमित प्वालहरू
(नवीन मगर गाउँले)
इच्छाका पाश्र्ववर्तीहरू
(पेशल आचार्य)
भिखारी र बुद्धत्व
(एन. पी. रिजाल)

जीवनी

१२ भाषाका ज्ञाता: हेमचन्द्र पोख्रेल
(नरेन्द्रराज प्रसाई)
आदिकवि भानुभक्त आचार्य
(विजय सागर)
नेपाली आधुनिक गीतका लोकप्रिय गायक फत्तेमान
(नरेन्द्रराज प्रसाई)

लघुकथा

छोरी
(विजय सागर)
अनौपचारिक संस्कृति
(आन्ना ढुङ्गेल)
विक्रय वस्तु
(डा. कपिलदेव लामिछाने)

नियात्रा

सिण्डिकेटको सास्तिमा मुस्ताङी मुस्कान
(गोपाल झापाली)
थार्इ विमान र बैंकक उडान
(कोमलप्रसाद पोखरेल)
यात्राभित्रको यात्रा
(डा. टीकाराम पोखरेल)